Onye bụ Israel na Nso Testamenti Nwu? Ụmụ Ekklesia, ndị Gentail na Nkwekọrịta ndị a Kọwapụtara

Romans 9:6-8 — Ụdị ndị niile sitere na Israel adịghị bụ ndị Israel

Okwu Paul na Romans 9:6 bụ otu n'ime mma ọkụ karịa apị na ndụ nke Nso Testamenti Nwu niile. O dere ya doro anya: 'Ụdị ndị niile sitere na Israel adịghị bụ ndị Israel.' Ọ bụghị Paul na-emepụta ụlọ ọkụ nwu – ọ na-amụpụta ihe nke bu eziokwu mgbe mbụ. Ụmụ sitere na Abraham adịghị na-ejigide ihe nkwekọrịta n'ihu Chukwu. Ismael bụ ụmụ ụmụ nke Abraham, mana ọ bụghị ụmụ nke nkwekọrịta. Esau sitere n'otu afọ na Jacob, mana Chukwu sịrị 'Ọ hụrụ m Jacob, mana Esau akpachapụ m' (Romans 9:13). Ahịrị nke nkwekọrịta agara ngwa ngwa site na okwukwe na oku Chukwu, ọ bụghị nkume naanị.

Romans 9:8 na-aghazi nke a na nke a: 'Ụmụ nke anụ ahụ, ndị a adịghị bụ ụmụ Chukwu, kama ụmụ nke onyinye ka a na-agụ ụmụ.' Mma ọkụ otu a na-akwasị ụlọ ọkụ ihe amụma nke a na-ekwu n'ihu na Israel etik nwere ihe arụrụ na-agbagha na-agbagha na ihe nkuzi niile nke Akwụkwọ Mmalite, n'apụghị irupụ Mesaya. Paul adịghị akpagbu ụmụ Juu – ọ bụ eziokwu biblia. Ụmụ nke onyinye bụ ndị nke, dị ka Abraham, kwere Chukwu na na-agagharị n'iti nke Ya (Genesis 26:5, Romans 4:12).

Ihe a na-adị mkpa nke nta n'ụzọ ị na-ekwupụta amụma nke oge ikpeazụ. Sistemu theology niile – dispensationalism, sionizm Kristian, ụkọ rapture – a riri ha n'ihe mgbagwoju anya na Israel etik na Israel nke nkwekọrịta bụ otu ìgwè. Mana Paul sịrị doro anya na ha adịghị bụ. Onyinye bụ nke nwa nke onyinye na, dị ka ị ga-ahụ na Gálátia 3, nwa ahụ ka a kọwapụtara site na okwukwe na Mesaya Yeshua.

Gálátia 3:29 na Efesis 2 — Ndị Gentail bụ Nwa nke Abraham

Gálátia 3:29 doro anya: 'Ma ọ bụrụ na ọ bụ Kristus, mgbe ahụ ị bụ nwa nke Abraham, na ndi nwe onyinye doro anya.' Paul adịghị na-emepụta ụzọ dị iche maka ndị Kristian Gentail – ọ na-asị na okwukwe na Mesaya na-ahụ gị n'ikike ma mma n'ụkọ abrahamic. Ọ dịghị 'ụkọ nke ekklesia' na-adaban n'elu ihe mere na ndụ Israel. Ndị Kristian Gentail na-ghọ ezigbo ndi nwe onyinye nke nkwekọrịta ahụ Chukwu mere na Abraham, Aizaka na Jacob. Ọ bụghị ụlọ ọkụ na-eji theology – ọ bụ ụlọ ọkụ nke mkpali. Chukwu nwere nzube ịtụnye ọmụmụ (Genesis 12:3), na ugbu a na Mesaya gụnye ahụ nwekwaara ike zuru okè.

Efesis 2:11-13 na-aghazi nke a site n'akụkụ ọzọ. Paul na-agba ụmụ Kristian Gentail alaala ihe ha bụ tupu okwukwe: 'dị anya na ọchịchị nke Israel na dị anya n'ụkọ nke onyinye, n'enweghị ike anya na n'enweghị Chukwu n'ụwa.' Matụ okwu 'ụkọ nke onyinye' – na ọtụtụ. Ha bụ ihe ha bụ ọ bụghị naanị n'ezi uche ma ọ bụ n'otu ụlọ ọkụ. Ha bụ ụkọ nke Israel. Mana verse 13 na-enye azịza: 'Mana ugbu a na Kristus Jisọs, ị nke n'oge gara aga dị anya, e sitere n'ọbara nke Kristus jụta n'obi.' Ọbara Yeshua adịghị na-emepụta mba nwu – ọ na-enye ndị ozu n'otu nke adị na.' Efesis 2:19 na-akụ mkpa: 'Ya mere ọ dịghị n'agbata dina ma ọ bụ ndị mbido, kama ọ bụ ndị kozie nke ndị nsọ, na ụmụ nke ezumike Chukwu.' Greek okwu maka 'ọha ndị kozie' ebe a bụ sympolitai – na-ezo ndị nke otu ọha iwu, otu ọha ndị. Ndị Gentail kwere na Mesaya adịghị na-emepụta nwa ụlọ. Ha na-anata ọrọ n'ụlọ nke Israel ma ugbu a ha na-ejide iwu aha nke Israel – nke gụnyere Tora nke Chukwu.

Romans 11 — Osisi Oliv na Oge Igbanwe

Romans 11 bụ ogo amamihe nke Paul n'ihe gbasara nzuzo nke Israel na oge Nso Testamenti Nwu, na ọ na-eji otu n'ime mma ndụ nke niile Akwụkwọ Nsọ – osisi oliv. Mgbọrọgwụ nke osisi a bụ nsọ (Romans 11:16), na ọ na-anata ngwu na ndumngwu na onyinye nke ụkọ. Alaka nke osisi – ndị Juu etik na-ajụ Mesaya – bulatara maka ahu na ha ekwere (Romans 11:20). Alaka nke osisi oliv ndị ala – ndị Kristian Gentail – e tinyere n'igbuwu adị mma na-ekerịta n'ụba mgbọrọgwụ nke osisi ahụ. Osisi otu. Mgbọrọgwụ otu. Alaka abụọ.

Aman nke Paul na Romans 11:20-21 dị ike ma na-adịghị na-apụchara n'ụlọ ọkụ nke oge a: 'Ejigh onwe gị elu, kama tụọ egwu; n'ihi na ọ bụrụ na Chukwu eweghị alaka nke osisi na-aka, ọ gaghị echegharịkwu gị.' Ike a bụ ihe na-akwọ ọkụ nke theology nke esiokwu na-adịghị agbagha tupu mgbe. Alaka gbara adị mma nwere ike mbupu. Ịnọ na osisi na-adepụ na okwukwe na itu n'oge – ọ bụghị mmebi nke otu mgbe. Paul na-asị ndị Kristian Gentail na-abụtụka elu ihe nke Juu na-ajụ, na ọ na-agwa ha na otu ihe na-eme n'eba ha.

Romans 11:23-24 na-echegharị ike maka Israel etik: alaka ahụ nwere ike ịnagide mma ọzọ ma ọ bụrụ na ha na-anọ na ahu na ha ekwere. Ike ngwu a bụ – ọ bụghị mbupu, adịghị ụzọ abụọ dị iche, kama ndị nke ụkọ nke otu na-etinyegwu site na okwukwe. Ndị Kristian Juu na ndị Kristian Gentail na-ekosiụ n'otu otu mmadụ na-azụnye n'okpuru otu Eze, na-agagharị n'iti otu Tora. Osisi oliv mgbe niile bụ Israel, na ọ dị Israel taa.

Ụkọ anọ – Ihe Gbanwere na Ihe na-adịghị Agbanwe

Ịmụta nzuzo nke Israel na Nso Testamenti Nwu, i kwesịrị iso ụkọ anọ dị na-ama: abrahamic (Genesis 12, 15, 17), mosaik (Exodus 19-24), davídik (2 Samuel 7) na Nso Ụkọ (Jeremiah 31:31-34). Ụkọ ọ bụla ka-achị na nke gara aga – ha bụ ụlọ ọkụ na-emegide kwa isi kwa amụma dị n'ụdo nke otu atụmatụ nta nke Chukwu. Ụkọ abrahamic tinye ndị mmadụ na nkwekọrịta nke ala, nwa na ngọzi. Ụkọ mosaik enye ndị mmadụ ahụ iwu nke ọchịchị – Tora. Ụkọ davídik nye eze na-adịghị agbagha nke ahịrị David. Nso Ụkọ nye na Tora ga-edesikwa na obi n'ọnọdụ na nkume.

Ihe a gbanwere Nso Ụkọ: usoro mpụta mmebi. Ọbara nke ehi na mkpi adịghị ewepụta mmehie n'ezie (Hebrews 10:4) – ha bụ onyinye na-etonụ anya n'ihu. Ọbịịmọ otu na nke ikpeazụ nke Yeshua mezuo na gbanwere usoro ọbịịmọ. Ike n'ụkọ abughi na-achọ nkwa Levite, ụlọ nsọ ụwa ma ọ bụ ọbara nke anụ ọhịa. Ọ na-achọ okwukwe na Mesaya na-ala, na ibi nke Mmụọ Nsọ na-emelite iko nka na-amụ Tora site na okpuru elu. Jeremiah 31:33 adịghị asị 'a gaị wepu iwu m' – ọ sị 'aga m agba iwu m na ọn, na aga m ede ya n'obi ha.'

Ihe adịghị agbanwe: isi nke nkwu na nkwuzi nke iwu Chukwu. Shabat adịghị akụ n'obe. Iwu nke imebi adịghị ewepụtara site na onu Peter (Acts 10 na-asụ maka ndị mmadụ, ọ bụghị anụ ọhịa – gụkwu Acts 10:28). Iwu megide ihe arụsị, ezi mmadụ na ikwu ọtụtụ adịghị bụ aro ndị ka ọ dị mma. Mmehie agara ngwa ngwa ka a kọwapụtara dị ka imegide iwu (1 John 3:4). Otu nke Nso Ụkọ – ọ bụ ụdị Juu ma ọ bụ Gentail – agara ngwa ngwa aṅụ na-agagharị n'iwu nke Chukwu.